Gebelikte tüketilmemesi gereken besinler; çiğ et, cıvalı balıklar ve pastörize edilmemiş ürünlerdir. Bebeğiniz için riskli gıdalardan uzak durun.
İçindekiler
Anne Adayları İçin Güvenli Mutfak Rehberi / Gebelikte Tüketilmemesi Gereken Besinler
Gebelik testi üzerindeki o çift çizgiyi gördüğünüz andan itibaren hayatınızda yepyeni bir dönem başlar. Kalbiniz artık iki kişi için atarken, mutfağınızdaki düzen de bu mucizevi sürece uyum sağlamalıdır. Hamilelik, sadece “iki kişilik yemek” demek değildir; asıl mesele “iki kişi için güvenli ve kaliteli beslenmek”tir. Hormonal değişimlerle birlikte bağışıklık sisteminiz, bebeği yabancı bir madde olarak algılayıp reddetmemek için doğal olarak bir miktar baskılanır. Bu durum, sizi ve bebeğinizi gıda kaynaklı enfeksiyonlara karşı daha hassas hale getirir. İşte bu nedenle gebelikte tüketilmemesi gereken besinler konusu, basit bir diyet kısıtlaması değil, bebeğinizin sağlıklı gelişimi için hayati bir koruma kalkanıdır.
Bir diyetisyen olarak anne adaylarında en sık gözlemlediğim duygu, “Ya yanlış bir şey yersem?” korkusudur. Bu yazıda, korkularınızı bilgiyle dindirerek; pastörize edilmemiş ürünlerden cıva içeren balıklara, bitki çaylarından şarküteri ürünlerine kadar hamilelikte tüketilmemesi gereken besinler listesini ve nedenlerini detaylıca ele alacağız.
Çiğ ve Az Pişmiş Et Ürünlerinde Enfeksiyon Riski
Türk mutfağının vazgeçilmezleri arasında yer alan çiğ köfte, iyi pişmemiş bonfileler veya kurutulmuş etler, ne yazık ki hamilelik sürecinde risk taşır. Gebelikte tüketilmemesi gereken besinler listesinin en başında yer alan bu grup, “Toksoplazma” ve “Salmonella” gibi parazit ve bakterilerin ana kaynağıdır. Toksoplazma enfeksiyonu, bebekte görme kaybına, zihinsel geriliğe ve hatta düşüklere neden olabilir.
Bu süreçte etlerinizi tam pişmiş olarak tüketmelisiniz. Dışarıda yemek yerken etin içinin pembe kalmadığından emin olmalı, güvenmediğiniz yerlerde kıyma bazlı ürünlerden kaçınmalısınız. Ayrıca salam, sosis, sucuk gibi işlenmiş şarküteri ürünleri de hem içerdikleri katkı maddeleri hem de iyi pişirilmediklerinde taşıdıkları listeria riski nedeniyle gebelikte tüketilmemesi gereken besinler arasında yer alır.
Deniz Ürünlerinde Cıva Tehlikesi ve Çiğ Balık
Balık, içerdiği Omega-3 yağ asitleri ile bebeğin beyin ve göz gelişimi için elzemdir. Ancak her balık masum değildir. Derin sularda yaşayan ve uzun ömürlü olan “dip balıkları”, yüksek oranda ağır metal (cıva) barındırır. Yüksek cıva, bebeğin gelişmekte olan sinir sistemine zarar verebilir. Bu nedenle kılıç balığı, köpek balığı, kral uskumru, ton balığı (yüksek miktarda) ve midye gibi kabuklu deniz ürünleri gebelikte tüketilmemesi gereken besinler kategorisindedir. Bunlar yerine yüzey balıkları olan hamsi, istavrit, somon veya levrek gibi seçenekleri haftada 2 kez güvenle tüketebilirsiniz.
Ayrıca suşi severler için bir mola zamanı! Çiğ balık tüketimi, parazit riski nedeniyle gebelikte kesinlikle önerilmemektedir. Balıklarınızı ızgara, fırın veya buğulama yöntemleriyle tam pişmiş olarak tüketmek en sağlıklı yoldur.
Pastörize Edilmemiş Süt ve Peynirler
Köylerden gelen “doğal” sütler veya ev yapımı taze peynirler kulağa sağlıklı gelse de, gebelik döneminde ciddi bir tehdit olan “Brusella” ve “Listeria” bakterilerini barındırabilirler. Listeria bakterisi, plasentayı geçerek bebeğe ulaşabilen ve erken doğuma sebep olabilen nadir ama tehlikeli bir bakteridir. Bu yüzden pastörize edilmemiş süt, küflü peynirler (rokfor, gorgonzola vb.) ve yumuşak kıvamlı, olgunlaştırılmış peynirler gebelikte tüketilmemesi gereken besinler listesindedir. Marketten aldığınız süt ürünlerinin üzerinde mutlaka “UHT” veya “Pastörize” ibaresini aramalısınız.
Çiğ Yumurta ve Gizli Kaynakları
Kahvaltıların kraliçesi yumurta, en kaliteli protein kaynağıdır ancak sadece “pişmiş” haliyle! Rafadan, kayısı kıvamı veya çiğ yumurta tüketimi Salmonella riski taşır. Asıl dikkat etmeniz gereken nokta ise gizli çiğ yumurta kaynaklarıdır. Ev yapımı mayonezler, bazı pastane kremaları, pişirilmemiş tiramisu veya mus gibi tatlılar çiğ yumurta içerebilir. Bu tür gıdalar da gebelikte tüketilmemesi gereken besinler grubuna dahildir. Yumurtanızı her zaman sarısı tam katılaşana kadar pişirmelisiniz.
Sakatatlarda A Vitamini Toksisitesi
Ciğer, kokoreç, böbrek gibi sakatatlar normal dönemde besleyici olabilir ancak gebelikte dikkat gerektirir. Özellikle karaciğer, çok yüksek miktarda A vitamini (retinol formu) içerir. A vitamininin aşırı alımı, bebekte doğumsal anomalilere yol açabilmektedir. Bu nedenle sakatatlar, özellikle de gebeliğin ilk üç ayında gebelikte tüketilmemesi gereken besinler arasında değerlendirilir veya çok sınırlı tüketilmesi önerilir.
Kafein ve Bitki Çaylarında Dozaj Önemli
Kafein plasentadan geçerek bebeğin metabolizmasına ulaşır ancak bebek kafeini yetişkinler gibi metabolize edemez. Dünya Sağlık Örgütü, günlük kafein alımının 200 mg (yaklaşık 1 fincan filtre kahve veya 2-3 bardak açık çay) ile sınırlandırılmasını önerir. Asıl karmaşa ise bitki çaylarındadır. “Bitkiseldir, zararsızdır” algısı gebelikte geçerli değildir. Adaçayı, maydanoz suyu, sinameki, barut ağacı kabuğu gibi bitkiler, rahim kasılmalarını tetikleyerek düşük veya erken doğum riskini artırabilir. Bu bitkiler kesinlikle gebelikte tüketilmemesi gereken besinler listesindedir. Bunların yerine ıhlamur, zencefil veya nane-limon gibi çayları (doktorunuza danışarak) günde 1 fincan tüketebilirsiniz.
Yıkanmamış Sebze ve Meyveler
Toprak, toksoplazma parazitinin en yaygın bulunduğu yerlerden biridir. İyi yıkanmamış yeşillikler, çilek gibi toprağa yakın meyveler, çiğ et kadar risklidir. Dışarıda salata yerken sirkeli suda bekletildiğinden emin olamadığınız yeşillikler gebelikte tüketilmemesi gereken besinler kadar risk taşıyabilir. Evde sebze ve meyvelerinizi bol suyla yıkamalı, gerekirse sirkeli suda bekletmelisiniz.
Alkol ve Sigarada Sıfır Tolerans
Bilimsel araştırmalar, gebelikte alkol tüketimi için “güvenli bir miktar” olmadığını net bir şekilde ortaya koymuştur. Alkol, Fetal Alkol Sendromu adı verilen ve bebekte kalıcı zihinsel/fiziksel hasarlara yol açan bir tabloya neden olabilir. Bu nedenle alkol, tartışmasız bir şekilde gebelikte tüketilmemesi gereken besinler listesinin en kesin yasağıdır.
Basit Şeker ve Paketli Gıdalar
Gebelik şekeri (Gestasyonel Diyabet) riski taşıyan veya taşımayan tüm anneler için rafine şeker, boş enerji kaynağıdır. Aşırı kilo alımına ve bebeğin kan şekerinin dengesizleşmesine neden olabilir. Hazır meyve suları, gazlı içecekler, cipsler ve glikoz şurubu içeren paketli gıdalar, besin değeri taşımadıkları gibi metabolizmayı yorarlar. Bunları doğrudan gebelikte tüketilmemesi gereken besinler olarak etiketlemesek de, “uzak durulması gerekenler” rafına kaldırmak en doğrusudur.
Bilinçli Anne, Sağlıklı Bebek
Gebelik süreci, kısıtlamalarla dolu bir hapishane değil, bebeğinize en iyi yapı taşlarını sunacağınız bir inşaat sürecidir. Gebelikte tüketilmemesi gereken besinler listesi gözünüzü korkutmasın; aksine bu liste, sizi ve bebeğinizi görünmez tehlikelerden koruyan bir haritadır. Her anne adayının metabolizması, kan değerleri ve risk durumu farklıdır. Bu genel kuralların yanı sıra, size özel ihtiyaçların belirlenmesi için profesyonel destek almak, bu süreci keyifle geçirmenizi sağlar.
Ankara'da Anne Adaylarının Danışamanı Dyt. Dilara Göze
Hamilelik, beslenme konusunda en çok desteğe ihtiyaç duyulan, hata payının en az olduğu dönemdir. Dyt. Dilara Göze Kliniği, anne adaylarına sadece bir diyet listesi değil, gebeliğin her haftasına (trimester) uygun, bebeğin gelişimini destekleyen ve anneyi doğuma hazırlayan özel bir beslenme eğitimi sunar.
Kliniğimiz, Ankara’nın en yeni ve prestijli projesi Merkez Ankara içerisinde yer almaktadır. Ulus, Kızılay, Sıhhiye ve Tandoğan gibi şehrin en merkezi noktalarına yürüme mesafesinde veya çok kısa bir araç yolculuğu uzaklığındadır. Metro istasyonunun hemen yanı başında olması, karnı burnunda anne adaylarının trafik stresi yaşamadan, konforla kliniğimize ulaşmasını sağlar.
Otopark sorunu olmayan, ferah ve hijyenik kliniğimizde; gebelik şekeri takibinden emzirme danışmanlığına kadar, anne ve bebeğin sağlığı için ihtiyaç duyulan tüm beslenme protokolleri titizlikle uygulanır. Siz de bebeğinize en sağlıklı “merhaba”yı demek için, gebelikte tüketilmemesi gereken besinler ve size özel beslenme planı hakkında Dyt. Dilara Göze ile iletişime geçebilirsiniz.
Sağlıklı, huzurlu ve lezzet dolu bir gebelik dilerim.
Hamilelik Öncesi Beslenme sayfamızı ziyaret edin.
Öneri ve destekleyici bilgiler için beni instagram’da takip edin.
